Wystąpienie: Elżbieta Anna Polak

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Faktycznie po co chodzić latami po sądach, jeżeli możliwe jest porozumienie. Jak praktyka pokazuje, takie porozumienie pomiędzy poszkodowanym, sprawcą a prokuratorem często jest możliwe. Dlatego proponowane zmiany Kodeksu postępowania karnego oraz ustawy - Kodeks karny skarbowy zmierzają właśnie w stronę dalszego rozwoju porozumień procesowych. Poszerzają one istniejące dotąd możliwości rozstrzygnięcia w procesie karnym w sposób, który realizuje trzy podstawowe cele. Otóż pokrzywdzonemu zapewniamy naprawienie szkody, oczywiście w najlepszy z możliwych sposobów. Jeżeli proces ten przyspiesza i racjonalizuje postępowanie karne, a to przy tym też redukuje koszty. Umożliwia również uzyskanie sprawiedliwego wyroku w warunkach korzystnych także dla oskarżonego.

Ustawa wychodzi naprzeciw oczekiwaniom społecznym w zakresie możliwości umorzenia postępowania w sprawach o drobne występki przeciwko mieniu, którego wartość niewiele przekracza dwukrotność średniego wynagrodzenia, a czterokrotność najniższego, jeżeli sprawca, podejrzany pojednał się z pokrzywdzonym i zawarł z nim ugodę.

W ustawie kładzie się również nacisk na pozasądowe naprawienie szkody. Taka jest zasada porozumienia, gdyż obowiązek w tym zakresie z reguły będzie stanowił istotny element zawartej ugody.

W ustawie wprowadza się możliwość umorzenia postępowania pod warunkiem zawarcia ugody pomiędzy podejrzanym a pokrzywdzonym, dając jednocześnie gwarancję wykonania ugody, gdyż właśnie wykonanie ugody warunkuje umorzenie. Jednocześnie wraz z tzw. ugodowym umorzeniem postępowania uzależnia się możliwość podjęcia takiej decyzji procesowej od uiszczenia przez podejrzanego świadczenia pieniężnego na rzecz Skarbu Państwa. W ustawie daje się prokuratorowi możliwość ingerencji w treść zawartej ugody, tak aby nie była ona sprzeczna z zasadami współżycia społecznego ani niekorzystna dla pokrzywdzonego.

W projekcie nowelizacji rozszerza się możliwość zastosowania instytucji umorzenia konsensualnego na inne przestępstwa, których społeczna szkodliwość jest niewielka, a w przypadku których nie ma skonkretyzowanego pokrzywdzonego, np. przestępstwa przeciwko dokumentom. W projekcie nowelizacji gwarantuje się wznowienie umorzonego postępowania, jeżeli podejrzany, który skorzystał z tego dobrodziejstwa, dopuści się umyślnego przestępstwa.

W projekcie nowelizacji zmienia się przepisy Kodeksu postępowania karnego w zakresie pouczeń, możliwości wznowienia prawomocnie umorzonego postępowania, jeżeli ujawnią się nowe okoliczności lub dowody nieznane w poprzednim postępowaniu, czyniąc je systemowo spójnymi i uzupełniającymi się. Założono, że w przypadku zastosowania trybów konsensualnych określonych w Kodeksie postępowania karnego nastąpi złagodzenie ustawowego zagrożenia karą, co daje sądowi możliwość zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary, odstąpienia od jej wymierzenia czy też warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności lub kary łącznej.

Natomiast w części dotyczącej nowelizacji Kodeksu karnego skarbowego ustawa chroni fiskalne interesy Skarbu Państwa, uzależniając możliwość dobrowolnego poddania się karze od uiszczenia wymaganej należności w całości w wyznaczonym terminie. Nowelizacja w omawianym zakresie odpowiada na oczekiwania społeczne, przede wszystkim pozwala odciążyć wymiar sprawiedliwości, ale zapewni również pokrzywdzonemu naprawienie szkody.

W związku z tym klub Koalicji Obywatelskiej wnosi, Wysoki Sejmie, o dalsze procedowanie nad tak potrzebnym (Dzwonek), rozwiązującym wiele problemów przedmiotowym projektem ustawy. Dziękuję.